Οι δυσκολίες στη μνημονική ικανότητα συνιστούν μέρος της φυσιολογικής γήρανσης αλλά ίσως αποτελούν σύμπτωμα άνοιας στο πλαίσιο νευροεκφυλιστικής διαταραχής.
Το παρόν άρθρο περιγράφει μερικές από τις διαφορές μεταξύ φυσιολογικής και παθολογικής λησμοσύνης, ένω παρέχει και πρακτικές συμβουλές για να διατηρήσετε τη μνήμη σας αιχμηρή.
– Φυσιολογική λησμοσύνη κατά τη γήρανση:
● Η μνήμη για πρόσφατα συμβάντα / γεγονότα μερικές φορές μπορεί να είναι ασαφής
● Μερικές φορές το άτομο μπορεί να ξεχάσει λέξεις ή ονόματα ή να παρουσιάσει το φαινόμενο γνωστό ως άκρη της γλώσσας
● Εκτελεί γραπτές και προφορικές οδηγίες απλές ή σύνθετες
● Είναι σε θέση να παρακολουθήσει κινηματογραφικά ή τηλεοπτικά έργα ή ιστορίες βιβλίων
● Παρόλο που η ανάκληση είναι πιο αργή και ίσως πιο κοπιώδης, το άτομο διατηρεί το αποθεματικό των αποθηκευμένων γνώσεων που έχει καταγράψει στη διάρκεια της ζωής του
● Διατηρεί ακέραιη την ικανότητα να εκτελεί και να συμμετέχει σε δραστηριότητες καθημερινής ζωής, όπως το μαγείρεμα, το ντύσιμο, διαχείριση των οικονομικών, χρήση συσκευών κτλ
– Παθολογική λησμοσύνη ως σύμπτωμα άνοιας:
● Το άτομο μπορεί να ξεχάσει ολόκληρο ένα πρόσφατο συμβάν ή σημαντικό μέρος του
● Ξεχνάει προοδευτικά όλο και περισσότερες λέξεις, ο λόγος του γίνεται πιο απλουστευμένος σε δομή και περιεχομένο ενώ συχνή είναι πλεόν η χρήση περιφράσεων
● Σταδιακά αδυνατεί να ακολουθήσει και να εκτελέσει οδηγίες και βήματα αλληλουχιών
● Δυσκολεύεται σημαντικά να παρακολουθήσει την ιστορία ενός έργου ή βιβλίου
● Βαθμιαία φαίνεται να χάνει αποθηκευμένες γνώσεις όπως ιστορικές ή πολιτικές πληροφορίες
● Δυσκολεύεται όλο και περισσότερο να εκτελεί καθημερινές ασχολίες και εξαρτάται από το περιβάλλον του
Πρακτικές συμβουλές για να διατηρήσετε τη μνήμη σας αιχμηρή:
● Αποφύγετε βλαβερές ουσίες για τον εγκέφαλο που οδηγούν σε καταστροφή των νευρώνων, όπως υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ ή χρήση ναρκωτικών ουσιών
● Διατηρήστε μια καλή ρουτίνα ύπνου τουλάχιστον 7-8 ωρών
● Φροντίστε την καρδιαγγειακή σας υγεία μέσα από ετήσια check up για υψηλή αρτηριακή πίεση, σάκχαρο αίματος και χοληστερόλη. Αποφύγετε το κάπνισμα και βελτιώστε τις διατροφικές σας συνήθειες. Θυμηθείτε υγιής καρδιά σημαίνει υγιής εγκέφαλος.
● Δώστε νέες προκλήσεις και προσπαθήστε να αποκτήσετε νέες δεξιότητες, πχ εκμάθηση ξένης γλώσσας, χορού, μουσικού οργάνου ή συμμετοχή σε ομάδες μελέτης ή χορωδίες κλπ. Όταν ερχόμαστε αντιμέτωποι με νέα ερεθίσματα και διαδικασίες ενδυναμώνουμε τη νευροπλαστικότητα του εγκεφάλου σε οποιαδήποτε ηλικία
● Μάθετε να χαλαρώνετε μέσα από τεχνικές αναπνοών ή πρακτικές mindfulness. Το χρόνιο στρες δρα αρνητικά στη φυσιολογική λειτουργία του εγκεφάλου
● Προσπαθήστε να αυξήσετε τη σωματική δραστηριότητά σας μέσα από το περπάτημα, το γυμναστήριο, την κολύμβηση, την πεζοπορία κτλ
● Δώστε προσοχή και προσπαθήστε να επικεντρώνεστε σε μια δραστηριότητα τη φορά. Συγκεντρωθείτε σε αυτό που θέλετε να θυμηθείτε.
● Χρησιμοποιήστε σημειώσεις και καταγράψτε αυτά που θέλετε να θυμάστε σε ένα ημερολόγιο.
● Μη βιάζεστε και εμπιστεύεστε περισσότερο τον εαυτό σας
● Οργανώστε το περιβάλλον σας και μειώστε τους περισπασμούς
Συνοψίζοντας
Η λησμοσύνη δεν αποτελεί εξ ορισμού μια παθολογική κατάσταση. Μην σύγκρινετε τον εαυτό σας με άλλους για να δείτε αν η μνήμη σας είναι φυσιολογική, αλλά και ούτε και με το πως ήσασταν πριν από 20 και 30 χρόνια καθώς παρουσιάζετε διακυμάνσεις στη μνήμη σας κατά τη διάρκεια της ζωής σας λόγω της φθοράς της φυσιολογικής γήρανσης.
Παρ’ όλα αυτά αν έχετε παρατηρήσει σε σας ή σε κάποιο κοντινό σας πρόσωπο σημεία που ίσως σας ανησυχούν η διενέργεια μιας αναλυτικής νευροψυχολογικής αξιολόγησης με σκοπό την εκτίμηση της μνήμης και των λοιπών νοητικών λειτουργιών θα προσφέρει πολύτιμες πληροφορίες και σημαντικές απαντήσεις.
Δρ. Κωνσταντίνος Κορμάς
Δρ. Κωνσταντίνος Κορμάς 