Ήπια Νοητική Εξασθένιση

Πρόσφατη επιστημονική μελέτη από το Κέντρο Έρευνας για την Επιδημιολογία και την Πληθυσμιακή Υγεία στη Γαλλία σε δείγμα 7.390 συμμετεχόντων που διήρκησε 10 έτη ανέδειξε πως η εξασθένιση των νοητικών λειτουργιών του εγκεφάλου φαίνεται να ξεκινάει ήδη από την ηλικιακή ομάδα 45-49 ετών. Επίσης, το Κέντρο Ελέγχου Νοσημάτων και Πρόληψης των ΗΠΑ σε επίσημη μελέτη αναφέρει πως άτομα έως 45 ετών εκδηλώνουν υποκειμενικές αιτιάσεις που σχετίζονται με εξασθένιση της μνήμης σε ποσοστό 11.2%.

Ερευνητικά δεδομένα στην Ελλάδα δείχνουν πως άτομα 60 ετών και άνω παρουσιάζουν ήπια νοητική εξασθένιση σε ποσοστό 15%. Πρόκειται για ένα προκλινικό στάδιο της άνοιας όπου τα άτομα βιώνουν μεταβολή των νοητικών τους ικανοτήτων και σε νοητικές μετρήσεις εμφανίζουν οριακές αποκλίσεις σε σύγκριση με τις κανονιστικές τιμές αναφοράς. Διεθνείς μελέτες αναφέρουν πως λιγότερο από τα μισά άτομα με ήπια νοητική εξασθένηση θα εκδηλώσουν άνοια με το ετήσιο ποσοστό μετάπτωσης να υπολογίζεται περίπου στο 2% με 7%.

Τα πρώιμα σημάδια νοητικής εξασθένισης που συνήθως εκδηλώνει ένα άτομο:

• Ξεχνάει πρόσφατα συμβάντα

• Ξεχνάει σημαντικά προγραμματισμένα γεγονότα

• Μειώνεται ο αριθμός των πληροφοριών που συγκρατεί και επεξεργάζεται

• Χάνει συχνά αντικείμενα στο χώρο του

• Δυσκολεύεται να διατηρήσει τη ροή της σκέψης του ή να κρατήσει παρατεταμένα την προσοχή του

• Αισθάνεται όλο και μεγαλύτερη δυσκολία στη λήψη αποφάσεων, τον προγραμματισμό βημάτων για την ολοκλήρωση μιας εργασίας ή την κατανόηση σύνθετων οδηγιών

• Δυσκολεύεται στην εύρεση λέξεων και χρησιμοποιεί περιφραστικό λόγο με πιο απλό λεξιλόγιο

• Αρχίζει να δυσκολεύεται στον προσανατολισμό ακόμη και σε οικεία περιβάλλοντα

• Γίνεται πιο παρορμητικό

• Η οικογένεια και οι φίλοι του παρατηρούν οποιαδήποτε από αυτές τις αλλαγές

Επίσης μπορεί να αντιμετωπίζει:

• Κατάθλιψη

• Ευερεθιστότητα και επιθετικότητα

• Ανησυχία

• Απάθεια

Σε επίπεδο αξιολόγησης ένας εκτεταμένος νευροψυχολογικός έλεγχος μέσω της χορήγησης αξιόπιστων, έγκυρων και ευαίσθητων νοητικών δοκιμασιών (cognitive tests) συμβάλει στην έγκαιρη ανίχνευση παθολογικών νευρονοητικών προτύπων. Ο Κλινικός Νευροψυχολόγος είναι ο πλέον εξειδικευμένος επαγγελματίας υγείας προκειμένου να εντοπίσει πιθανά ελλείμματα στις νοητικές, συναισθηματικές ή συμπεριφορικές λειτουργίες και να καθορίσει τον αντίκτυπό τους στην αυτονομία και λειτουργικότητα του εξεταζομένου.

Σε άτομα με ήπια νοητική εξασθένιση εφαρμόζονται με πολύ καλή αποτελεσματικότητα προγράμματα νοητικής ενδυνάμωσης. Οι θεραπείες νοητικής ενδυνάμωσης περιλαμβάνουν την ενεργό συμμετοχή σε εξειδικευμένα νοητικά έργα μέσω ειδικών πλατφόρμων με σκοπό τη διέγερση του εγκεφάλου και την ενίσχυση των διεργασιών της νευροπλαστικότητας με σκοπό την άμεση ενδυνάμωση των νοητικών λειτουργιών.

Σε νευροφυσιολογικό επίπεδο τα νοητικά συμπτώματα σχετίζονται με την απορρύθμιση των εγκεφαλικών κυμάτων όπου στις οπίσθιες περιοχές φαίνεται να κυριαρχούν τα βραδεία κύματα Θήτα και Δέλτα. Επίσης, έχει τεκμηριωθεί πως σε υψηλό ποσοστό ο προμετωπιαίος φλοιός παρουσιάζει μειωμένο μεταβολικό ρυθμό. Τέλος, πολλά άτομα με ήπια νοητική εξασθένιση εκδηλώνουν μειωμένο ρυθμό καρδιακής μεταβλητότητας ένας βιολογικός δείκτης που μεταξύ άλλων υποδηλώνει ανισορροπία του αυτόνομου νευρικού συστήματος. Σε αυτό το πλαίσιο, άτομα με ήπια νοητική εξασθένιση μπορούν να βοηθηθούν σημαντικά από στοχευμένα πρωτόκολλα νευροβιοανάδρασης με σκοπό τη βελτίωση της λειτουργίας του εγκεφάλου.

Επιμέλεια κειμένου,

Δρ. Κωνσταντίνος Κορμάς